Louis-Timagène Houat lé rënomé dan la kïltïr nout ti péi akoz lï lé lo prëmié lotèr la pïbliyé in roman rényoné, an fransé « Les Marrons » an 1844.
Lï la énèt Sin Dni La Rényon an 1809 é son papa lété orižinèr lil-d’Frans. Granpèr Louis-Timagène Houat lété Jean-Baptiste Houat, le kouzin le prëmié fãm le gran savan siantifik Jean-Baptiste Lislet Geoffroy. I rapèl azot Jean-Baptiste Lislet Geoffroy lé in moun la mark listoir rényoné akoz lété in kaf lib-d’koulèr, (son monmon Niama lété in zèsklav Guinée), ansanm in propriétèr zèsklav.
Louis-Timagène Houat lé arété an 1835 é lé anbarké aporté son langažman an favër labolision lésklavaž dan lafèr le konplo Sint André. Kanminm in lamnisti an 1837, lï lé èspïlsé an Frans an 1838 pou in prosé an kasasion é, terla, la « Société Française pour l’Abolition de l’Esclavage » la défann alï. Son gran kouzin Jean-Baptiste Lislet Geoffroy lavé osi déža ékri in lèt le tribïnal. Boudïkont Louis-Timagène Houat la guingñ le prosé é son lakitman lé osi in viktoir postïm pou Jean-Baptiste Lislet Geoffroy (mor an 1836). Pandan périod-la Louis-Timagène Houat la anprofit pou klam son linosans é lï ékri an 1838 sak nou koné sou le tit « Un proscrit de l’île de Bourbon à Paris ».
Louis-Timagène Houat lé kandida zélèksion La Rényon an 1849 mé lï pèrd. Aprésa lï arèt an Frans pou toužour é lï lé médsin, in mèt loméopati. Kanminm si « Les Marrons » lé pa in lëv litérèr mažër, le tèks i intèrpèl anou akoz son sïzé minm sï la kondanasion lèsklavaž, la kondision le maronaž ansanm in patétik zistoir lamour rantt in maronër kaf é in mamzèl klèr. Liv-la lé in kritik la sosiété kolonial. I lé intérésan poz anou la kèstion akoz le liv « Les Marrons » la tonm dann loubli zïska 1988 kan Raoul Lucas, sosiolog, la travay pou la rédision liv-la an faksimilé. . . pëtèt lété mië kashièt bann zimaž lï montt. La périod lèsklavaž la mark La Rényon an tréfon é dan « Les Marrons » Louis-Timagène Houat i dõne anou in témoigñaž sï la manièr la sosiété kolonial la bati alï sï la soufrans domoun la infliž a dot moun.
Bibliografi Louis-Timagène Houat :
Les Marrons, Editions Ebrard, Paris, 1844, réédité par le CRI, St-Denis en 1988 puis par l’AIPDES, Ste-Rose, en 1998.
Mémoire pour Louis-Timagène Houat, propriétaire électeur, neveu du noir Lislet Geoffroy, membre associé de l’Académie des sciences et pour ses compagnons d’infortune, tous hommes de couleur, illégalement déportés de l’île de Bourbon (comme auteurs d’un complot pour s’emparer de la colonie), au mépris de l’amnistie royale de 1837 (signé : L-T Houat ; J-B Marcellin ; Elie Ferrié ; P-L Jolimont. Arrêté ordonnant leur mise en liberté et les excluant pour sept ans de l’île Bourbon), Imprimerie F. Malteste, Paris, 1838.
Requête ampliative pour MM Houat et Bissette contre le département de la Marine et les colonie (signé Dr Louis-Timagène Houat pour protester contre la saisie à la Martinique de trois ballots de librairie contenant des livres et brochures réprouvant l’esclavage, dont un de Bissette et l’autre de Houat), Imprimerie P. Cordier, Paris, 1846 ?
Divers ouvrages scientifiques et médicaux (homéopathie).

Version imprimable
envoyer par mail
Réagir à cet article
Suivre les commentaires :
| 